هشت خصلت که به هشت چیز زیاد می شود

از فقیه « ابولیث» نقل شده است که فرمود: مجالست با هشت گروه موجب ازدیاد هشت خصلت در انسان است:

  1. مجالست با اغنیاء و سرمایه داران = ازدیاد حب دنیا و کفران نعمت های الهی.
  2. مجالست با فقرا و درویشان = زیاد شدن شکر خداوند و کم شدن حب دنیا.
  3. مجالست با حکام و پادشاهان = ازدیاد کبر و غرور و قسوت قلبی و این اوصاف نزد خدا مبغوض ترین هستند. 
  4. مجالست با زنان= اضافه شدن خواهش های نفسانی و جهل.
  5. مجالست با پسران نوجوان و زیبا رو= به وجود آمدن علاقه به لهو و غلبه ی شهوت لواطت و سایر صفات شیطانی.
  6. مجالست با فاسقان = زیاد شدن جرأت بر ارتکاب گناه و حرام و کم شدن فکر توبه. 
  7. مجالست با صلحا = ازدیاد دین و شوق عبادت ( به کثرت میبینم کسی که همیشه همراه فساق است، خودش نیز فاسق می شود، و همین کس اگر مدتی آن محیط آلوده را ترک کند و مثلا با گروه علما یا با جماعت های تبلیغی همراه شود، در او داعیه ی دین و نیکی پیدا میشود).
  8. مجالست با علمای ربانی= ازدیاد خوف و ترس خداوند و کم شدن جهل (تنبیه الغافلین ص 277).

آنگاه که علم به میان آید (چهار شخص نجات یافته و موفق می شوند)

از حضرت علی (رضی الله عنه) مروی است: یک روز رسول الله (صلی الله علیه و سلم) به جابر بن عبدالله فرمود: ای جابر! قوام دنیا بسته به چهار کس است. عالمی که به علمش عامل باشد، جاهلی که از علم روی گردان نیست و همواره در طلب آن است، ثروتمندی که بخل نمی کند و ثروتش را در راه خدا صرف می کند و فقیری که آخرت را به دنیا عوض نمی کند.

یکی درذّم جهل چنین سروده است:

                    و فی الجهل قبل الموت موت لاهله                                                 و اجسامهم قبل القبور قبور 

                    و ان امرءُ لم یحیی  بالعلم میّت                                                      و لیس له حتی النشور نشور 

یعنی: جهل خودش مرگ است و اجسام جاهلان نیز مثل قبور تاریک است. کسی که به علم زنده نیست، او مرده است و تا قیامت، هیچ نشری ندارد.

حکیمی گفته است: قلب هر انسانی مانند زمین خشک، مرده است. حیات زمین بسته به آب است و زندگی قلب از علم است و علم نیز مرده است و زندگی آن، طلب است و طلب نیز ضعیف است، تا وقتی که تکرار و ممارست دیده نشود. ممارست هم ضعیف است، تا مناظره با اهل باطل نباشد و تمام اینها عقیم اند تا آنگاه که عمل دیده شود و وقتی که علم به عمل بپیوندد، از آن مملکتی به وجود می آید که ابدی است و پایانی نخواهد داشت.