کلمات دیگر ذکری: علامه نعمانی بعد از بیان فضیلت چهار کلمه مذکور به بیان کلمات ذکری دیگر در کلام پیغمبر ادامه میدهد (معارف الحدیث جلد 5) و نیز در کتب احادیث دیگر ثبت شده اند.

 دوّم - سبحان الله و بحمده 

روایت اول: از ابوهریره روایت است  که رسول اکرم (ص) فرمودند هر کس در روز یکصد بار سبحان الله و بحمده گوید گناهان او بخشیده میشود (منظور گناهان صغیره اند) اگر چه به اندازه  کف دریا باشند (روایت بخاری و مسلم) معلوم است که مفهوم سبحان الله و بحمده همان مفهوم سبحان الله والحمدلله است (اگر چه هر کدام اثرات و برکات و خاصیت مخصوص خودش را دارد ) مثلا در فضایل اعمال امده است کسی که در عبادات کمبود داشته است یکصد بار بخواند ثواب کمبود ها جبران میشود (البته برای پیش از ظهر جداگانه و برای بعد از ظهر و شب جداگانه )
روایت دوم: از ابوذر غفاری رضی الله عنه روایت است که از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم سوال شد چه کلامی افضل است آن حضرت فرمود آن کلامی که خداوند برای فرشتگان خود انتخاب فرموده است یعنی (سبحان الله و بحمده) (رواه المسلم).

شرح: شایان ذکر است در این حدیث این کلمه افضل الکلام گفته شده است و در حدیث سمره ابن جندب که قبلا ذکر گردید چهار کلمه افضل گفته شده بود و در حدیثی دیگر به لااله الا الله افضل الذکر گفته شده است بدیهی است که میان این سه حدیث منافات و تعارضی وجود ندارد واقعیت این است تمام این کلمات در مقابل دیگر کلام ها افضل و الله تعالی را بیشتر محبوب اند ( معارف الحدیث جلد 5/6).

سوّم - سبحان الله بحمده سبحان الله العظیم

از ابوهریره روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند دو کلمه بر زبان بسیار سهل و سبک اند، در ترازوی اعمال بسیار سنگین اند و خداوند متعال را بسیار محبوب اند(سبحان الله و بحمده سبحان الله العظیم) (رواه البخاری و مسلم).

شرح حدیث: سهل بودن این دو کلمه بر زبان ظاهر است و اینکه محبوب خداوند اند نیز قابل فهم است ولی سنگین بودن آنها در ترازوی اعمال چنین است همانطور که در دنیا برای سبک یا سنگین بودن اشیاء‌ غیرمادی مثلا مانند حرارت و برودت دماسنج وجود دارد همچنین در روز قیامت برای نام مبارک الله وزن وجود دارد، کلمات ذکر وزن دارند تلاوت قرآن وزن دارد نماز وزن دارد ایمان و خوف و محبت الله وزن دارند.در آن موقع (وقت وزن اعمال) این امر روشن و ظاهر می شود که بعضی از کلمات مختصر و سهل و آسان، بینهایت سنگین خواهند بود مفهوم کلمه ی سبحان الله و بحمده سبحان الله العظیم این است که من پاکی الله تعالی را همراه با حمد و ستایش او بیان میکنم،من پاکی الله تعالی را که بسیار با عظمت است بیان می کنم.(معارف الحدیث علامه منظور احمد نعمانی)

فضیلت خاص «لااله الاالله» 

از جابر روایت است که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند بهترین ذکر لا اله الا الله است. 

شرح: در حدیث حضرت سمرة ابن جندب قبلا بیان شد که از تمام کلمات افضل و بهتر این چهار کلمه هستند (سبحان الله و الحمدلله و لااله الا الله و الله اکبر) و در این حدیث  لااله الا الله افضل گفته شده است (این چه خصوصیتی دارد به نسبت سه کلمه دیگر) واقعیت همین است که از تمام کلمات و کلام های دنیا این چهار کلمه افضل هستند ولی از تمام آنها نسبتا « لااله الا الله» افضل است زیرا که لااله الا الله مفهوم و مدعای سه کلمات دیگر را شامل می شود.هنگامی که آدم می گوید: معبود برحق فقط الله است جز او احدی شایسته پرستش نیست در ضمن آن، این کلام خود به خود وارد می شود که او از هر عیب و نقصی پاک و منزه است و جامع تمام صفات کمال است . و به لحلاظ عظمت و کبریایی از هر شیء برتر است زیرا آن ذاتی که معبود لاشریک باشد،وجود این همه امور در او لازم است. لذا هر کس فقط لا اله الا الله گفت گویا به تمام آنچه که مفهوم سبحان الله، الحمدلله و الله اکبر است، اعتراف و اقرار کرد. 

علاوه بر این،لا اله الا الله کلمه ایمان است و به همین جهت اولین درس وتعلیم پیامبران همین است. عرفا و صوفیان بر حسب تجربه خود بر این امر اتفاق نظر دارند که برای تطهیر باطن و قلب را از هر سوگرداندن و فقط به سوی الله متوجه کردن، موثرترین چیز ذکر لااله الا الله است به همین لحاظ در یک حدیث رسول اکرم صلی الله علیه و سلم برای تجدید ایمان در قلب به کثرت ذکر لا اله الا الله دستور دادند.(عن ابی  هریرة قال قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم جددوا ایمانکم قیل یا رسول الله کیف نجدد ایماننا ، قال اکثروا من قول لااله الا الله «رواه احمد»). 

با ذکر لااله الا الله دروازه های آسمان باز می شوند تا اینکه این کلمه به عرش برسد

از ابی هریره روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند هر کس با اخلاص لااله الا الله بگوید برای او دروازه های آسمان باز می شوند تا اینکه آن کلمه به عرش الهی برسد به شرطی که آن شخص از گناهان کبیره دوری جوید (رواه ترمذی).

شرح: از این حدیث ثابت شد هر کسی که از گناهان کبیره اجتناب کند و این کلمه را با اخلاص بخواند این کلمه مستقیما به عرش الهی رسیده و از مقبولیت خاصی برخوردار خواهد شد و در حدیث دیگری از ترمذی موجود است که (میان کلمه ی لا اله الا الله و الله تعالی پرده و حجابی نیست این کلمه مستقیما به نزد الله تعالی می رسد معلوم شد که در مقابل سایر کلمات ذکر الله، این فضیلت و ویژگی خاص برای همین کلمه وجود دارد حضرت شاه ولی الله در حجة الله البالغه می گوید: برای «لااله الا الله» خاصیت های زیادی وجود دارد. اولین خاصیت این است که شرک جلی را از بین می برد. سومین خاصیت این است که حجابهای موجود میان بنده و معرفت الله تعالی را از میان برداشته،وسیله ی حصول معرفت و قرب الهی می شود. 

کلمه ی لا اله الا الله از زمین و آسمان ها بلکه همه ی مخلوقات سنگین تر است 

در روایت ابوسعید خدری آمده است در داستان درخواست حضرت موسی که از خداوند خواست به من یک کلمه ای بیاموز که با آن تورا ذکر کنم وقتی خداوند کلمه ی لا اله الا الله را به او اعلام کرد در نهایت فرمود اگر کلمه ی لا اله الا الله در یک کفه ترازو قرار داده شود و آسمان های هفتگانه و آنچه در آن ها است غیر از من و هفت طبق زمین در یک کفه ترازو قرار داده شود قطعا کلمه ی لااله الا الله سنگین تر خواهد بود.(رواه البغوی فی شرح السنة کذا فی المشکوة).  

شرح حدیث: به هر حال، عمومیت ذکر کلمه ی لااله الا الله به لحاظ قدر و منزلت و عظمت آن برای حضرت موسی حجابی شده بود لذا خداوند متعال به او فرمود که حقیقت لااله الا الله در مقابل تمام زمین و آسمان بیشتر ارزشمند و گران بها است این رحمت عامه (عمومی) الله تعالی است که به وسیله ی پیامبران خود این نعمت بزرگ را به هر فرد عام رسانده است لذا برای پیامبران نیز هیچ کلمه ای از «لا اله الا الله» بیشتر باارزش و بابرکت نیست شکر و سپاس این نعمت بی بهای خداوندی است که این کلمه ی پاک را ورد زبان ساخته و با کثرت ورد آن (هرکس) میتوان ارتباط خاص با الله تعالی برقرار کند.

چهارم - لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم (از خزانه های بهشت است)

از ابوهریره روایت است که حضرت رسول گرامی صلی الله علیه و سلم به من فرمود لا حول و لا قوة الا بالله را زیاد بخوان زیرا از خزانه های بهشت است ( رواه الترمذی).

در روایت دیگری از ابوهریره آمد است که آنحضرت صلی الله علیه و آله وسلم به من فرمود آیا برای تو کلمه ای را بگویم که از زیر عرش نازل شده و از خزانه های بهشت است آن لا حول و لا قوة الا بالله است که (وقتی آدمی این کلمه را از ته دل بخواند) خداوند متعال می گوید این بنده تابع و مطیع کامل فرمان من شده است ( رواه البیهقی فی الدعوات الکبیر).

شرح: در این حدیث به کلمه ی لا حول و لا قوة الا بالله علاوه بر « من کنز الجنة» «من تحت العرش»  نیز گفته شده این هم در اصل برای بیان و اظهار عظمت این کلمه یک عنوان است و مطلبش این است که این کلمه بر من از عرش الهی نازل شده است. والله اعلم 

 تذکر: بعضی از مشایخ طریقت فرموده اند همانطوری که کلمه ی لا اله الا الله در دور کردن شرک جلی (آشکار) و خفی (پنهان) و کدورت های قلب و نفس و حاصل کردن نور ایمان و معرفت تاثیر خاصی دارد کلمه ی لا حول و لا قوة الا بالله نیز در اصلاح زندگی یعنی اجتناب از گناهان و منکرات و گام نهادن بر گام نیکی، نقش و تاثیر خاصی دارد ( معارف الحدیث جلد 5/6).

کلمه ی لاحول و لاقوة الا بالله دوایی است برای 99 درد  

از ابوهریره روایت است که آنحضرت صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: -لاحول و لاقوة الا بالله- دوا و علاجی است برای 99 درد (باطنی و روحی و یا روحی و جسمی) که آسان ترین آن غم و غصه است ( رواه البیهقی فی الدعوات الکبیر).

سوال:چه مقداری خوانده شود؟ 

جواب:حداقل نصاب صدبار قبل از ظهر و صدبار بعد از ظهر (تا طول شب) می باشد که برای رفع وسواس و اضطراب و نجات از گناه و توفیق عبادت خیلی موثر و تجربه شده است اما نصاب کامل آن پانصد بار خواندن است از علمای اهل ذکر توضیحات و دستورات لازم سوال شود.

پنجم - عظمت و برکت خاص کلمه ی توحید  

از ابوهریره روایت است هرکس روزانه صد بار لااله الا الله وحده لاشریک له الملک و له الحمد و هو علی کل شی قدیر را بخواند مستحق ثواب به اندازه آزاد کردن ده غلام می شود و برای او صد نیکی نوشته می شود و صد گناه (صغیره) از او بخشوده می شود و این عمل تا شب آنروز برای او سبب حفاظت از شیطان می شود و عمل هیچ کسی از او بهتر نخواهد بود مگر کسی که این عمل را بیشتر از او انجام داده باشد ( معارف الحدیث علامه نعمانی ج:5.6 باترجمه مولانا مفتی عبدالمجید مرادزهی).

ادامه در پست بعد...